الشيخ محمد آصف المحسني
175
انوار هدايت (تفسير قرآن كريم) (فارسى)
دارد ، مؤمن حق زندگى دارد ، منافق حق زندگى دارد و انسان لائيك نيز حق زندگى دارد ، همه مىتوانند حق زندگى داشته باشند ، در دنيا خطوط مختلفى وجود دارد ، خط فرعون ، خط موسى ، خط يزيد ، خط امام حسين ، همهى خطوط در اين دنيا وجود دارند . سنت خدا براين است كه خطوط حق و باطل هردو وجود داشته باشد ، تمام اين خطوط باهم تعارض دارند و بر اساس اسباب و علل گاهى يكطرف ضعيف مىشود و گاهى طرف ديگر ، مراتب هر خط ، با خط ديگر فرق مىكند ، مقام و ارزش هركدام آنها متفاوت است ، بعضى خطوط مراتب بسيار بالايى دارد و بعض ديگر در پستترين مراتب قرار دارد ؛ ولى از نظر قانون طبيعى همهى آنها در دنيا حق زندگى دارند و ظلم و ستم بر هيچكدام آنها جايز نمىباشد . سنت خدا براين جارى است ، اگر مشركين در حديبيه مىآمدند و بر مسلمانان تعدى مىكردند ، بايد مسلمانان در مقابل مشركين مىجنگيدند و انتقام خود را از آنان مىگرفتند ، بر اساس همين سنت الهى ، مشركين شكست مىخوردند ، چون سنت خدا بر اين جارى شده است كه متجاوزين و ظالمين شكست بخورد و سنت خدا قابل تغيير و تبديل نمىباشد ، « سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا » رسول من تو بر مشركين پيروز مىشدى و سنت خدا را كسى نمىتواند تبديل كند . سنت و روش خدا مثل روش ما انسانها نيست كه در هرشرايط قابل تغيير باشد ، انسان در طفلى خود يك روش دارد ، در جوانى روش ديگر پيدا مىكند ، عقلش كامل مىشود ، تجربياتش بيشتر مىشود ، در پيرى ، روش ديگر پيدا مىكند ، ديگر آن حال و هوايى جوانى را ندارد ، انسان در هر شرايط قابل تغيير است ؛ اما سنت خدا